0:01Ne cdo sekond te jetes tende ti je nen rrezik.
Miliarda bakterie,
0:05viruse dhe kepurdha tentojn qe te te shendrrojn
ne shtepin e tyre. Keshtu qe trupat tane
0:09kan zhvilluar nje ushtri te vogel super-komplekse me mbrojtes, ushtare, inteligjence, fabrika armesh
0:13dhe komunikues per te te mborjtur ty nga hmm,
epo nga vdekja. Per kete video, te supozojm
0:20sistemi imunitar bene 12 pune te ndryshme.
Per shembull, te shkatrroj armikun, komunikoj etj.
0:26Gjithashtu ka edhe 21 qeliza te ndryshme dhe dy forca
proteinike. Keto qeliza bejne deri ne 4 pune.
0:33Le ti percaktojm ketu. Ketu jane interaksionet.
Tani ta bejme kete me te qarte.
0:38Se pari, ti percaktojm punet me ngjyra te ndryshme.
Tani ti ilustrojm qelizat.
0:44Ngjyra ne qender reprezanton punen kryesore
te qelizes, ndersa ngjyrat tjera
0:48reprezantojn punet sekondare.
Tani sistemi imun duket keshtu.
0:53Tani, interaksionet. A nuk duket gjithe ky
kompleksitet mbreselenes? Per kete video
1:00ne do folim per keto qeliza dhe do ti injorojm tjerat.
Atehere cka ndodh
1:04ne raste infektimi?
1:06[Muzik]
1:13Nje dite shume e bukur jashte, kur rastesisht shfaqet nje gozhde e ndryshkur me te cilen ti pritesh.
1:19Mbrojtesi i pare i sistemit imun bie: lekura.
Bakteriet perreth shfrytezojn
1:25rastin dhe futen ne plage.
Keshtu ato fillojn te perdorin burimet trupore
1:26dhe arrijn te dyfishojn numrin e tyre cdo 20 minuat.
Se pari ato levizin nen radar
1:33por kur arrihet nje numer i madh i tyre, fillojn te ndryshojn sjelljen dhe
1:37fillojn ta demtojn trupin duke ndryshuar mjedisin rreth tyre. Sistemi imun
1:41duhet ti ndal ato sa me shpejt te jete e mundur.
Se pari qelizat mborjtese tua, te emruara si
1:47makrofagje, intervenojn. Qeliza tejet te medha qe mbrojn cdo hapesire te skajshem te trupit.
1:52Ne shumicen e hereve, ato permbysin nje sulm,
sepse kane aftesin te gelltisin
1:56me shum se 100 bakteria pernjehere. Ato gelltisin gjithe bakterien dhe e mbajn mbrenda membranes
2:02Pastaj armiku shpartallohet nga enzimet dhe si rrjedhoj mbytet. Pervec saj, ato shkaktojn
2:08inflamacion duke urdheruar enet e gjakut te leshon uj ne fushbeteje
2:11ne menyr qe lufta te behet me e leht. E gjitha kjo verehet si nje enjte te vogel. Kur marfogjenet
2:16luftojn per nje kohe te gjate, ato porosisin dhe perforcime duke leshuar proteina lajmetare
2:20te cilat njoftojn per vendbetejen dhe urgjencen. Neutrofilet lene rrugen e patrullimit ne gjake
2:25dhe levizin drejt betejes. Neutrofilet luftojn aq ashper sa qe mbysin edhe qeliza te shendosha gjate luftes
2:32Pervec saj, ato krijojn pengesa te cilat kapin dhe mbysin bakteriet.
2:36Me te vertet jane aq shume te tmerrshme, sa qe fillojn te ndryshojn veteveten
2:38per te bere vetevrasje, ne menyr qe ta ndalin veten per te mos shkaktuar deme te medha.
2:43E sikur kjo nuk mjaftonte per ta ndalur invazionin, atehere aktivizohet truri i sistemit imun.
2:47Aktivizohet qeliza dendrike. Ajo reagon ndaj sinjalit te ushtareve dhe fillon te mbledh
2:52mostra nga armiku. I grisin modelt dhe copezat i vendosin ne shtresen tyre te jashtme.
2:57Tani, qeliza dendrite merr nje vendim kritik.
Ti lajmrojn forcat anti-virale te cilat
3:03i zhdukin qelizat trupore te infektuara, apo te lajmrojn nje ushtri bakterie mbytes?
3:07Ne kete rast, forcat anti-virale jane te nevojshme. Pastaj ajo udheton nje dite te tere drejt gjendres limfatike
3:13Ketu, miliarda ndihmes dhe qeliza mbytesese "T" presin per tu aktivizuar.
3:17Kur qelizat "T" lindin dhe bejne nje trajnim te veshtir dhe kompleks
3:22vetem nje qerek i tyre mund ti mbijetojn procesit. Qelizat mbijetuese pajisen me nje aset specifik.
3:27E qeliza dendrike vetemse eshte ne kerkim te qelizave ndihmse "T" me aftesi
3:31specifike per ta kryer punen. Ajo eshte duke kerkuar qeliza ndihmse "T" qe te mund te kombinohen
3:35me copezat e bakterive te cilat ajo i ka vendosur ne membranen e saj.
3:39Kur perundimisht e gjene nje te tille, ndodh nje reaksion zixhiror. Fillon shume shpejt te shumohet mijera here.
3:47Disa prej kopjeve behen qeliza "T - memorizuese" te cilat qendrojn ne gjendrat limfatike
3:51dhe te bejne imun ndaj ketij lloj armiku. Disa tjera udhetojn drejt fushebetejes per te ndihmuar.
3:55Ndersa qelizat tjera udhetojn drejt qendres se gjendres limfatike per te aktivizuar
3:59nje fabrik armesh shume te fuqishme. Ngjashem sikur qelizat "T" edhe ato jane te lindura me aftesi specifike.
4:04Dhe kur nje qeliz "B" bashkohet me nje qeliz "T" me te njetat aftesi, plas ferri.
4:08Qeliza "B" shumezohet shume shpejt dhe fillon te krijoj miliona arme te vogla.
4:13Ato punojn aq shum sa qe edhe vdesin shume shpejt nga lodhja. E ketu, qeliza "T" luan prap
4:20nje rol te rendesishem, duke e stimuluar fabriken puntore me "Hej, mos vdis ende! Na duhesh! Vazhdo!"
4:26Ajo gjithashtu kujdeset qe keto fabrika te vdesin kur infeksioni ndalet, ne menyr qe trupi te mos humb energji
4:31apo te mos demtoj veteveten.
4:33Por cka prodhohet nga qelizat "B"? Sigurisht qe ke degjuar per to : antitrupat.
4:38Proteina te vogla te cilat jane ndertuara ne ate menyr qe te lidhen me siperfaqen e bakterit specifik.
4:43Madje ka disa lloje te antitrupave, secili me pune te ndryshme.
4:47Qeliza ndihmse "T" u tregon qelizave plazma se cili tip i tyre eshte me shum i nevojshem
4:50ne kete pushtim te posacem. Miliona nga to vershojn gjakun dhe ngopin trupin.
4:56Ne nderkohe, tek vendi i infektimit, situata po pershkallezohet tmershem.
5:00Bakteriet jane shumezuar shume ne numer dhe fillojn ta demtojn trupin. Qelizat mbrojtse dhe sulmuese
5:06luftojn furishem, por dhe vriten gjate procesit. Qelizat ndihmse "T" i mbeshtesin ato
5:10duke i urdheruar qe te behen me agresive. dhe te qendrojn gjalle ende.
5:13Por pa ndihme, nuk mund tu perballojn bakterieve. Mirepo, tash arrin fronti i dyte i mbrojtes.
5:18Miliarda antitrupa vershojn fushebetejen dhe gjymtojn shume bakterie, duke i lene te paafta
5:24ose duke i mbytur gjate procesit. Ato gjithashtu trullojn bakteriet duke i bere shenjester per ti mbytur.
5:29Siperfaqja e tyre ndertohet ne ate forme, ne menyr qe te lidhen me qelizat mbytese e te lidhen
5:34dhe te mbysin armikun me lehte. Makrofaget jane posaqerisht te afta per ti demtuar bakteriet
5:39te cilat jane tanime te lidhura me antitrupat. Tani, ndryshon bilanci. Puna ne grup, zhduket infektimi.
5:45Ne kete pike, gjithashtu edhe miliona qeliza trupore kane vdekur. Ska rendesi!
5:49Humbjet zevendesohen shume shpejt. Shumica e qelizave imune tanime jane te paperdorshme,
5:54dhe duke qene se nuk marrin sinjale te vazhdueshme, ato bejene vetevrasje ne menyr qe te mos
5:58harxhojn energjin e trupit. Megjithat disa mbesin prapa; qelizat "memorizuese". Nese armiku i njejt
6:04shafqet prap ne te ardhmen, ato do ti rrijn gati dhe madje ndoshta e ndalin ende pa u verejt nga ti.
6:10Kjo ishte nje shpjegim tejet i thjeshtesuar per disa pjese te sistemit imun gjate punes. A mund ta imagjinoni sa
6:15kompleks ky sistem eshte? Madje edhe ne kete nivel kur ne i injoruam kaq shum lojtar dhe gjithe
6:21ate kimin qe ndodh ne te vertet, "jeta" eshte tejet komplekse. Por nese marrim kohe per ta kuptuar ate
6:26do te perballemi gjithmone me mrekulli te pafunde dhe bukuri te medha.
6:46Titra nga bashkësia Amara.org